Sức Khỏe Chó Ngao Tây Tạng: 4 Bệnh Lý Cần Biết

Chó Ngao Tây Tạng (Tibetan Mastiff) là giống chó bảo vệ cỡ lớn. Chúng có nguồn gốc từ vùng cao nguyên Himalaya lạnh giá. Theo Hiệp hội Chó giống Mỹ (AKC), con đực trưởng thành nặng từ 40 đến 70 kg. Con cái có cân nặng từ 30 đến 55 kg. Thân hình to lớn cùng bộ lông dày khiến chúng đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe. Các bệnh về xương khớp, thần kinh, nội tiết và hô hấp rất dễ gặp tại Việt Nam. Người nuôi cần hiểu rõ các bệnh này để chăm sóc thú cưng kịp thời.

Tình huống xét nghiệm máu thấy chỉ số tuyến giáp thấp tự nhiên

Suy giáp (Hypothyroidism) là chứng rối loạn nội tiết khá phổ biến ở chó Ngao Tây Tạng. Bệnh xảy ra khi tuyến giáp tiết không đủ hormone chuyển hóa năng lượng. Chó xứ lạnh thường có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn. Bác sĩ thú y sẽ làm xét nghiệm máu định kỳ hàng năm. Bảng kiểm tra tuyến giáp này gọi là thyroid panel nhằm đánh giá chức năng nội tiết.

Nhiều chú chó Ngao Tây Tạng khỏe mạnh vẫn có chỉ số hormone giáp thấp hơn mức chuẩn chung. Bảng tham chiếu hiện nay vốn lấy theo các giống chó phổ thông. Do đó, chỉ số máu thấp chưa đủ để khẳng định chó bị bệnh suy giáp. Bạn chỉ kết luận khi chó có kèm theo các triệu chứng bệnh ra bên ngoài.

Các bác sĩ thú y và người nuôi lâu năm vẫn tranh luận về việc can thiệp thuốc. Câu hỏi đặt ra là có nên dùng thuốc khi chó khỏe mạnh nhưng chỉ số máu thấp. Bạn không nên vội cho chó uống hormone thay thế tổng hợp khi chưa có bệnh tích rõ ràng. Uống thuốc sai chỉ định sẽ làm rối loạn chuyển hóa tự nhiên của tuyến nội tiết.

Người nuôi chỉ nên chữa bệnh khi máu có chỉ số thấp kèm các biểu hiện suy giáp rõ rệt. Chó bị bệnh thường rụng lông đối xứng ở hai bên sườn hoặc đuôi. Da của chúng sạm màu và dày lên. Thú cưng tăng cân mất kiểm soát, lười vận động và sợ lạnh dù ăn uống bình thường. Khi đó, bạn cần đưa chó đi khám thú y chứ không tự mua thuốc tại nhà.

Tình huống kiểm soát vận động phòng ngừa loạn sản khớp hông và khuỷu

Thể trọng nặng tới 70 kg gây áp lực cơ học rất lớn lên khung xương của Ngao Tây Tạng. Giống chó này có nguy cơ cao bị loạn sản khớp hông và khớp khuỷu tay. Các tên tiếng Anh của bệnh là hip dysplasia và elbow dysplasia. Bệnh xuất hiện do chỏm xương đùi hoặc khớp khuỷu phát triển lệch lạc. Ổ khớp không khít tạo ma sát lớn, làm viêm bao hoạt dịch và mòn sụn.

Khi chó còn nhỏ, sụn tiếp hợp ở các đầu xương chưa hóa xương hoàn toàn. Chó dễ bị biến dạng khớp nếu chạy nhảy trên nền trơn, leo dốc hay nhảy từ trên cao. Thức ăn dư thừa năng lượng cũng khiến chó tăng cân quá nhanh. Cân nặng lớn vượt sức chịu tải của dây chằng sẽ kích thích khớp thoái hóa sớm.

Bạn cần lót thảm cao su chống trượt trên sàn nhà để bảo vệ khớp cho chó con. Chó cũng có thể vận động tự do trên nền đất phẳng. Bạn nên cho chó ăn theo tiêu chuẩn của giống lớn để tăng cân đều đặn. Chủ nuôi không được ép cọng nhằm tăng kích cỡ cơ thể quá nhanh. Bạn có thể hỏi bác sĩ thú y để dùng thêm glucosamine hoặc chất béo từ dầu cá cho chó giúp khớp trơn tru.

Chủ nuôi nên đưa chó đi chụp X-quang khớp định kỳ để theo dõi tình trạng thoái hóa. Hãy giảm ngay quãng đường đi dạo nếu chó đi khập khiễng hoặc lắc lư chân sau. Chó đứng lên khó khăn sau khi nằm lâu cũng là một dấu hiệu cảnh báo. Sau đó, bạn cần đưa cún tới phòng khám thú y để nắn khớp và nhận liệu trình điều trị bảo tồn.

Tình huống chọn giống nhằm ngăn chặn bệnh thần kinh thoái hóa myelin CIDN

Chó Ngao Tây Tạng từng ghi nhận mắc chứng suy thoái thần kinh di truyền từ đầu thập niên 1980. Tên viết tắt của bệnh là CIDN (Canine inherited demyelinative neuropathy). Bệnh này phá hủy bao myelin bọc quanh sợi thần kinh. Bao myelin vốn giữ nhiệm vụ cách điện cho các xung dẫn truyền vận động. Mất lớp bọc này, não bộ sẽ không thể gửi tín hiệu đến các cơ bắp ngoại biên.

Bệnh CIDN di truyền theo cơ chế gen lặn trên nhiễm sắc thể thường. Chó con chỉ phát bệnh khi nhận gen lỗi từ cả bố lẫn mẹ. Con non mang một gen lặn đột biến vẫn sống khỏe mạnh bình thường. Chúng không bộc lộ triệu chứng ra ngoài. Dù vậy, cá thể này vẫn truyền gen bệnh cho đời sau.

Phong trào phối giống đồng huyết tại các trại kém uy tín khiến gen lặn này lan rộng. Chó con mắc bệnh CIDN sẽ yếu dần hai chân sau từ vài tuần tuổi. Chúng đi đứng xiêu vẹo và mất phản xạ điều khiển các chi. Tình trạng này nặng dần lên thành bại liệt toàn thân và không có thuốc chữa khỏi.

Xét nghiệm di truyền trước khi nhân giống là cách tốt nhất để chặn đứng bệnh CIDN. Người mua chó Ngao Tây Tạng cần yêu cầu trại cung cấp phả hệ minh bạch. Chó bố mẹ bắt buộc phải có giấy xét nghiệm gen âm tính. Bạn không mua chó sinh ra từ việc giao phối cận huyết giữa bố mẹ và con non, hay giữa anh chị em ruột.

Tình huống chăm sóc định kỳ cho ống tai hẹp và các biến chứng mắt, da

Khuôn mặt đặc thù khiến giống chó này rất dễ bị viêm tai và đau mắt. Ống tai của chúng hẹp tự nhiên, lại có vành tai cụp rũ xuống che kín bên ngoài. Cấu tạo này giữ không khí ẩm ướt và tích nhiệt bên trong. Nấm men Malassezia cùng vi khuẩn và ve bét tai sẽ phát triển rất mạnh. Tai của cún dễ bị viêm mãn tính nếu không được làm vệ sinh cẩn thận.

Khu vực mắt của Ngao Tây Tạng cũng thường xuyên ghi nhận các dị tật di truyền về mi mắt và nhãn cầu. Điển hình nhất là chứng quặm mi (entropion), khiến bờ mi mắt cuộn ngược vào trong làm các sợi lông mi cọ xát liên tục lên giác mạc gây viêm loét giác mạc nghiêm trọng. Ngược lại, chứng trễ mi (ectropion) lại làm mi dưới lật hẳn ra ngoài, để lộ màng kết mạc tiếp xúc trực tiếp với bụi bẩn và vi sinh vật. Ngoài ra, giống này còn có thể gặp phải tình trạng lông mi mọc xiên (distichiasis), teo võng mạc tiến triển (PRA) và đục thủy tinh thể gây suy giảm thị lực nặng nề.

Để phòng ngừa các bệnh mạn tính này, người nuôi cần kiểm tra và vệ sinh tai mắt hàng tuần. Khi làm sạch tai, bạn nhỏ dung dịch rửa tai chuyên dụng vào vành tai rồi xoa bóp nhẹ gốc tai. Sau đó, bạn dùng gòn y tế lau sạch dịch bẩn thoát ra ngoài. Tuyệt đối không dùng tăm bông thọc sâu vào ống tai hẹp vì dễ đẩy chất dơ vào sát màng nhĩ. Tại chuyên mục các loại chó, người nuôi có thể xem thêm kinh nghiệm nhận biết sớm bệnh ở chó lớn.

Ngoài ra, giống chó này cũng ghi nhận các bệnh tự miễn như ghẻ Demodex, bệnh suy thượng thận Addison, bệnh cường vỏ thượng thận Cushing và các chứng sai khớp cắn răng. Người nuôi cần kiểm tra khóe mắt hàng ngày để lau sạch ghèn và quan sát xem mắt có bị đỏ ngầu hay chảy nước mắt giàn giụa hay không. Hãy theo dõi nếu chó dụi mắt liên tục hoặc tai bốc mùi hôi thối kèm dịch đen nâu. Lúc này, bạn cần đưa cún đến phòng khám thú y ngay. Bác sĩ sẽ soi kính hiển vi và chỉ định hướng xử lý phù hợp.

Nguyên tắc môi trường sống và phòng chống sốc nhiệt tại Việt Nam

Ngao Tây Tạng hoàn toàn không phải là giống chó phù hợp cho cuộc sống trong các căn hộ chung cư hoặc phòng trọ chật hẹp đô thị. Do được lai tạo hàng trăm năm để làm chó canh gác ban đêm tại các tu viện và thảo nguyên, chúng mang tập tính tuần tra về đêm rất rõ nét. Chó có xu hướng ngủ nhiều vào ban ngày và trở nên cực kỳ tỉnh táo, sủa vang rền xuyên đêm trước bất kỳ tiếng động lạ nào. Tập tính này sẽ gây ra xung đột nghiêm trọng về tiếng ồn với các gia đình xung quanh trong các khu dân cư đông đúc. Giống chó này cần không gian sân vườn rộng rãi có hàng rào bảo vệ vững chắc để vận động thoải mái.

Vấn đề lớn thứ hai khi nuôi Ngao Tây Tạng tại Việt Nam là điều hòa thân nhiệt trong khí hậu nóng ẩm. Giống chó này sở hữu bộ lông kép dài. Cấu tạo này gồm lớp lông bảo vệ bên ngoài và lớp lông tơ cách nhiệt rất dày bên trong. Bộ lông thích nghi tốt với thời tiết giá buốt trên núi cao. Ngược lại, đây là bất lợi lớn khi nhiệt độ môi trường vượt quá 30 độ C. Chó rụng lông rất nhiều vào cuối mùa đông hoặc đầu mùa xuân. Đợt rụng lông nhẹ hơn diễn ra vào cuối mùa hè hoặc đầu thu. Lượng lông rụng rất lớn, nên người nuôi cần chải hàng ngày bằng lược cào chuyên dụng giúp thoáng nang lông.

Nhiều người nuôi tại Việt Nam cạo sạch bộ lông kép với mong muốn giúp chó mát hơn. Đây là một sai lầm. Bộ lông kép vốn là lớp đệm cách nhiệt tự nhiên. Khi bị cạo trọc, chó mất khả năng tự điều hòa thân nhiệt. Tình trạng này khiến thú cưng dễ bị sốc nhiệt. Thuật ngữ thú y gọi hiện tượng nguy hiểm này là heatstroke. Hiện tại các tài liệu nguồn chưa có hướng dẫn chính thức về kiểm soát sốc nhiệt cho giống chó này ở vùng khí hậu nóng ẩm Việt Nam.

Do vóc dáng to lớn và tính cảnh giác, người nuôi cần đeo rọ mõm và dùng dây xích chắc khi đưa chó ra ngoài. Gia đình có thể xem thêm cảnh báo về giống chó và trẻ em để giữ an toàn mỗi ngày.

Ngưỡng cảnh báo thú y cần đưa chó đi cấp cứu khẩn cấp

Nuôi một giống chó khổng lồ đòi hỏi chủ nuôi phải nhận biết nhanh các tình trạng suy sụp sức khỏe cấp tính để đưa đến bệnh viện thú y kịp thời. Hãy chuyển viện khẩn cấp ngay khi phát hiện một trong các dấu hiệu nguy hiểm sau:

• Thân nhiệt đo tại hậu môn vượt quá 40 độ C. Chó thở dốc dữ dội, thè dài lưỡi tím tái và chảy nước bọt nhớt đặc quánh. Đây là dấu hiệu của hội chứng sốc nhiệt cấp tính, hay còn gọi là heatstroke.
• Bụng chó căng phình to bất thường và phát ra tiếng bộp bộp như mặt trống khi gõ nhẹ. Chó tỏ ra bồn chồn, rên rỉ và nôn khan liên tục. Đây là triệu chứng nguy kịch của xoắn dạ dày chướng hơi (GDV).
• Chân sau sụp đổ đột ngột, chó mất hoàn toàn khả năng đứng dậy hoặc bước đi, run rẩy co giật toàn thân.
• Mắt đỏ ngầu xuất huyết, bề mặt giác mạc chuyển sang màu trắng đục hoặc nhãn cầu lồi to bất thường do tổn thương áp lực nội nhãn.
• Nôn mửa liên tục ra dịch nâu lẫn máu tươi kèm tiêu chảy có mùi tanh nồng đặc trưng, nghi ngờ nhiễm độc tố hoặc virus truyền nhiễm cấp tính.

Người nuôi cần nắm vững kiến thức về 4 nhóm bệnh di truyền của giống chó này. Bên cạnh đó, bạn hãy kiểm soát tốt môi trường sống xung quanh. Điều đó giúp bạn nuôi Ngao Tây Tạng khỏe mạnh và kiên cường tại Việt Nam.