Bệnh Tim Ở Mèo: Nhận Diện Cơ Tim Phì Đại Và Huyết Khối

Bệnh tim ở loài mèo là một mối nguy thầm lặng nhưng rất nguy hiểm đến tính mạng. Phần lớn mèo mắc bệnh lúc đầu không có biểu hiện rõ rệt. Người nuôi thường chỉ biết khi mèo đột ngột khó thở nặng hoặc rất đau đớn do tắc mạch máu. Bạn nên tìm hiểu kỹ thông tin thú y để sớm nhận biết dấu hiệu. Nhờ đó, bạn có thể cùng bác sĩ thú y chữa trị kịp thời cho mèo.

Bản chất bệnh cơ tim phì đại và những giống mèo có nguy cơ cao

Bệnh cơ tim phì đại là dạng bệnh tim phổ biến nhất ở mèo. Bác sĩ thường gọi tắt tên bệnh là HCM. Khi mắc bệnh, các vách cơ tim của mèo bị dày lên bất thường. Sự thay đổi này làm tim bơm máu nuôi cơ thể kém hơn hẳn. Hiện nay bác sĩ vẫn chưa biết nguyên nhân gốc rễ sinh bệnh. Tuy vậy, một số gen tim mạch bị đột biến đã chỉ ra căn nguyên từ di truyền.

Nhiều giống mèo thuần chủng phổ biến tại Việt Nam có tỷ lệ mắc bệnh này khá cao. Nhóm nguy cơ gồm mèo Maine Coon, Ragdoll, mèo Anh lông ngắn và mèo Mỹ lông ngắn. Danh sách còn có mèo Sphynx, Bengal, Chartreux, mèo rừng Na Uy, Siberia và mèo Ba Tư. Bạn nên xem thêm chuyên mục bệnh ở mèo để biết cách khám sàng lọc sớm cho bé.

Cơ chế tổn thương khi thành tim bị dày lên

Bệnh này xảy ra chủ yếu ở tâm thất trái của mèo. Tâm thất trái là buồng tim đóng vai trò bơm máu giàu oxy đi khắp cơ thể. Khi thành tim dày lên, lòng buồng tim sẽ bị thu hẹp đáng kể. Cơ tim cũng mất đi độ đàn hồi để giãn ra khi đón máu. Tim mèo không nhận đủ máu sau mỗi nhịp đập. Do đó, quả tim phải đập nhanh hơn để bù lại lượng máu thiếu hụt.

Việc tim đập nhanh kéo dài khiến cơ tim cần tiêu thụ nhiều oxy hơn. Tình trạng này dẫn đến việc tim bị thiếu oxy cục bộ. Khi thiếu oxy, tế bào cơ tim sẽ chết dần và thành các vết sẹo mô xơ. Tim mèo co bóp ngày càng yếu và dễ bị rối loạn nhịp. Nhịp tim của mèo có thể quá nhanh, quá chậm hoặc đập không đều theo từng lúc.

Do tim bơm máu kém, máu sẽ ứ đọng ngược về buồng tim trên và mạch máu phổi. Áp lực máu tăng cao lâu ngày trực tiếp gây ra chứng suy tim sung huyết. Áp lực này cũng tạo ra các cục máu đông ngay trong buồng tim bị tổn thương. Suy tim sung huyết là tình trạng tim không thể bơm máu bình thường, làm dịch ứ lại ở phổi.

Dấu hiệu suy tim sung huyết và biến chứng liệt chân sau

Mèo có tập tính hay giấu cơn đau tự nhiên. Vì vậy, mèo bệnh thường không lộ dấu hiệu ốm yếu ở giai đoạn đầu. Nhưng khi dịch bắt đầu tràn vào phổi, mèo sẽ có biểu hiện suy tim rõ rệt. Bạn cần chú ý khi thấy mèo thở gấp gáp hoặc thở nặng nhọc. Mèo cũng có thể nằm thở há miệng, thè lưỡi hoặc trở nên lờ đờ, lười vận động.

Biến chứng cấp tính và nguy hiểm bậc nhất của bệnh tim ở mèo là hiện tượng thuyên tắc huyết khối động mạch. Các cục máu đông hình thành từ buồng tim bị ứ trệ sẽ trôi theo dòng tuần hoàn và mắc kẹt tại những ngã ba mạch máu hẹp hơn. Vị trí tắc nghẽn phổ biến nhất là động mạch chủ đoạn chia nhánh nuôi hai chi sau, cắt đứt hoàn toàn dòng máu cấp dưỡng xuống chân của mèo.

Khi huyết khối xảy ra, mèo sẽ trải qua cơn đau đớn tột cùng xuất hiện đột ngột, liên tục kêu la thảm thiết và mất khả năng đi lại. Hai chân sau của mèo bị liệt hoàn toàn, bàn chân mất cảm giác, đệm thịt lạnh ngắt và móng chân chuyển sang màu nhợt nhạt hoặc tím tái. Ngoài ra, mèo mắc bệnh tim cũng luôn đối mặt với nguy cơ đột tử bất kỳ lúc nào dù trước đó vẫn sinh hoạt bình thường.

Phương pháp chẩn đoán chuẩn xác và các bệnh lý cần loại trừ

Bác sĩ dùng máy siêu âm để tìm ra bệnh cơ tim phì đại chính xác nhất. Đây là cách chụp ảnh bên trong tim mà không cần mổ. Máy dùng sóng âm để vẽ lại hình dáng và chuyển động của quả tim. Phương pháp này rất an toàn và khiến hầu hết các chú mèo đều dễ chịu. Qua đó, bác sĩ có thể nhìn độ dày vách tim và đo buồng tâm thất trái.

Thành cơ tim dày lên cũng có thể do huyết áp cao hoặc hội chứng cường giáp. Bệnh cường giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức bình thường. Do đó, bác sĩ bắt buộc phải đo huyết áp của mèo. Bác sĩ cũng xét nghiệm hormone tuyến giáp để loại trừ hai bệnh này. Sau đó, họ mới đưa ra kết luận mèo bị bệnh cơ tim phì đại nguyên phát.

Bác sĩ thú y có thể chỉ định thêm các xét nghiệm hỗ trợ khác. Chụp X-quang lồng ngực giúp đánh giá tình trạng ứ dịch ở phổi. Đo điện tâm đồ giúp phát hiện các rối loạn nhịp tim ẩn giấu. Xét nghiệm gen giúp tìm nguy cơ mắc bệnh ở mèo thuần chủng. Tuy vậy, kết quả gen cần được bác sĩ giải thích cẩn thận. Mèo mang gen đột biến chưa chắc đã phát bệnh thực tế.

Mục tiêu điều trị y khoa và chế độ chăm sóc tại nhà

Bệnh cơ tim phì đại hiện chưa có thuốc chữa khỏi hoàn toàn. Kế hoạch điều trị chỉ giúp giảm nhẹ dấu hiệu bệnh và giúp mèo sống khỏe. Bác sĩ sẽ giữ nhịp tim mèo ở mức an toàn. Họ cũng dùng thuốc làm giảm ứ máu ở phổi. Đồng thời, mèo cần dùng thêm thuốc ngừa cục máu đông gây nghẽn mạch.

Thuốc uống thường dùng cho mèo đã qua cơn nguy cấp và ổn định sức khỏe. Khi cấp cứu hồi sức, bác sĩ sẽ tiêm thuốc qua đường tĩnh mạch. Thuốc bôi da như nitroglycerine sẽ ngấm thẳng vào máu qua vùng da mỏng. Thử nghiệm dùng rapamycin trong 6 tháng đã giúp cản trở thành tim dày lên. Rapamycin là hoạt chất mới đang mang lại nhiều hi vọng cho mèo bệnh.

Các nơi bán thuốc trên mạng có thể quảng cáo sản phẩm vì lợi nhuận riêng. Bạn không được tự cho mèo dùng thuốc hay thực phẩm bổ sung khi thiếu đơn. Hãy giảm muối trong bữa ăn của mèo để tránh tăng gánh nặng cho tim. Khi mới đón mèo về, bạn nên giữ không gian yên tĩnh để bé không bị loạn nhịp tim.

Tiên lượng bệnh và hướng dẫn theo dõi nhịp thở khi ngủ

Thời gian sống của mèo bệnh tim có sự khác biệt rất lớn. Mèo chưa có triệu chứng xấu có thể sống bình thường trong nhiều năm. Bệnh sẽ trở nặng nếu mèo bị suy tim sung huyết gây ứ dịch. Nguy hiểm hơn là khi cục máu đông gây liệt chân sau hoặc thân nhiệt bị hạ thấp.

Phương pháp đơn giản nhất để bạn tự theo dõi tim của mèo là đếm nhịp thở khi ngủ. Cách này đem lại hiệu quả cao khi làm tại nhà. Bạn hãy thực hiện theo các bước cụ thể sau đây:

1. Chờ đợi khi mèo đã nằm ngủ hoàn toàn yên tĩnh, không bị phân tâm bởi tiếng ồn và nhiệt độ phòng mát mẻ.
2. Quan sát chuyển động của lồng ngực mèo, tính một chu kỳ thở bao gồm một lần ngực phồng lên và một lần xẹp xuống.
3. Dùng đồng hồ bấm giờ đếm nhịp thở của mèo trong một phút. Bạn cũng có thể đếm trong 30 giây rồi nhân đôi.
4. Ghi chép lại số liệu hằng ngày vào một cuốn sổ theo dõi riêng biệt để so sánh xu hướng dao động.

Khi khỏe mạnh, mèo thở khoảng 20 đến 30 lần mỗi phút lúc ngủ say. Nếu nhịp thở liên tục tăng cao bất thường, đây là mức báo động. Dấu hiệu này cho thấy dịch có thể đang tràn vào phổi của mèo. Bạn cần đưa mèo đến bác sĩ thú y ngay để kiểm tra. Đừng chần chừ khi thấy nhịp thở của mèo tăng dần.