Tiêu Chảy Ở Mèo Do Ký Sinh Trùng: Cách Phân Biệt Và Xử Lý

Mèo bị rối loạn tiêu hóa và đi phân lỏng báo hiệu đường ruột đang bị tổn thương. Theo Trung tâm Sức khỏe Mèo Cornell, tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng đường ruột có thể tới 45%. Nhóm này gồm các loài giun sán và sinh vật đơn bào rất nhỏ. Khi vào cơ thể, chúng tranh giành thức ăn với mèo. Chúng cũng có thể bám vào ruột hút máu và gây tiêu chảy dài ngày. Bạn có thể tìm hiểu thêm tại chuyên mục bệnh ở mèo. Điều này giúp bạn nhận biết sớm và đưa mèo đi khám thú y kịp thời. Bạn cũng sẽ biết cách dọn sạch mầm bệnh tại nhà.

Nguyên nhân gây tiêu chảy ở mèo do ký sinh trùng đường ruột

Ký sinh trùng đường ruột là nguyên nhân hay gặp khiến mèo đi phân lỏng. Phân mèo có thể bị nát hoặc ra toàn nước. Mèo nhiễm bệnh khi ăn thức ăn bẩn hoặc uống nước có mầm bệnh. Chúng cũng có thể liếm lông dính trứng giun hoặc bắt chuột bọ. Ký sinh trùng sống ở dạ dày, ruột non hoặc ruột già của mèo. Chúng làm ruột mèo giảm khả năng hút nước và chất dinh dưỡng.

Bệnh do ký sinh trùng ban đầu thường có dấu hiệu khá mờ nhạt. Sau đó, tình trạng tiêu chảy nặng mới bắt đầu bùng phát. Mèo bị bệnh thường có bộ lông xơ xác và hay ho khan. Chúng còn dễ nôn mửa, chán ăn và nướu răng nhợt nhạt. Bụng của mèo có thể bị phình to bất thường. Nôn và tiêu chảy liên tục làm mèo mất nhiều nước cùng chất điện giải. Ký sinh trùng hút máu khiến cơ thể mèo suy nhược và mất máu. Sức đề kháng của mèo giảm sút nghiêm trọng. Mèo rất dễ nhiễm thêm vi khuẩn hoặc virus FPV nguy hiểm. FPV là tên viết tắt của virus gây bệnh giảm bạch cầu ở mèo.

Tình huống mèo con tiêu chảy kèm bụng to do giun tròn và cầu trùng

Mèo con từ vài tuần đến vài tháng tuổi chịu ảnh hưởng nặng nhất. Mèo con mới về nhà thường đi phân lỏng nhiều lần mỗi ngày. Mình mèo gầy trơ xương sườn nhưng bụng lại phình tròn như bóng. Tình trạng này hay do giun tròn và cầu trùng Isospora gây ra. Cầu trùng Isospora là một loại sinh vật đơn bào gây hại đường ruột.

Giun tròn gồm hai loài Toxocara cati và Toxascaris leonina. Đây là loài ký sinh đường ruột hay gặp nhất ở mèo. Khoảng 25% đến 75% mèo có thể mắc loại giun này. Tỷ lệ nhiễm bệnh ở mèo con thường cao hơn rất nhiều. Giun tròn lớn có màu kem, dài từ 3 đến 5 inch. Chúng bơi tự do trong ruột non chứ không bám vào thành ruột. Chúng sống bằng cách ăn thức ăn bên trong bụng mèo. Mèo con hay nhiễm Toxocara cati do bú sữa mẹ nhiễm bệnh. Mèo con cũng có thể nuốt phải trứng giun ngoài môi trường. Ngược lại, loài Toxascaris leonina không truyền qua sữa hay nhau thai. Vì thế, mèo dưới 2 tháng tuổi rất hiếm khi bị nhiễm loài này. Giun tròn gây tiêu chảy, nôn mửa, táo bón và làm mèo bỏ ăn. Chúng còn gây mất máu nặng hoặc làm thủng dạ dày mèo.

Cầu trùng Isospora là loài đơn bào gây bệnh cầu trùng ở mèo. Tên khoa học của bệnh cầu trùng này là coccidiosis. Đa số mèo từng nhiễm Isospora felis trong đời. Mèo nuốt nang trứng từ đất bẩn hoặc qua ăn ruồi và gián. Trứng cầu trùng có thể lây lan chỉ 6 giờ sau khi ra phân. Mèo lớn bị nhiễm thường không có biểu hiện bệnh rõ ràng. Nhưng ở mèo con, cầu trùng phá hoại màng ruột non mỏng manh. Chúng làm mèo con tiêu chảy nhiều chất nhầy, nôn và bỏ ăn.

Tình huống mèo đi ngoài phân đen hoặc lẫn máu do giun móc

Phân mèo lỏng màu đen như hắc ín hoặc có máu tươi rất nguy hiểm. Đây là dấu hiệu cảnh báo mèo có thể bị nhiễm giun móc. Tên khoa học của chúng là Ancylostoma và Uncinaria. Giun móc có thân mảnh như sợi chỉ và dài dưới nửa inch. Do giun rất nhỏ, bạn khó nhìn thấy chúng trong phân bằng mắt thường.

Giun móc bám chặt vào màng ruột mèo để hút máu. Mèo lớn bị nhiễm khi ấu trùng chui qua da vào cơ thể. Chúng cũng có thể nuốt phải ấu trùng từ môi trường sống. Sau khi vào người mèo, ấu trùng đi lên phổi. Sau đó, chúng chui xuống ruột non và lớn thành giun trưởng thành. Loài giun này có thể sống dai dẳng suốt cả đời mèo.

Nhiễm giun móc mức độ nhẹ có thể chỉ gây tiêu chảy kèm sụt cân. Đối với những ca nhiễm nặng, lượng máu bị giun hút liên tục khiến mèo rơi vào tình trạng thiếu máu cấp tính. Phân mèo có màu đen sẫm như hắc ín chính là dấu hiệu của máu bị tiêu hóa một phần khi đi qua đường ruột. Nếu lượng máu hao hụt quá nhiều mà không được can thiệp y tế kịp thời, mèo bệnh có nguy cơ tử vong rất cao.

Tình huống mèo tiêu chảy tái phát dai dẳng do đơn bào Giardia

Nơi nuôi nhiều mèo hay gặp tình trạng mèo đi phân lỏng có mùi rất tanh. Hiện tượng này lặp lại nhiều tuần thường do đơn bào Giardia gây nên. Giardia là sinh vật đơn bào bơi bằng đuôi roi mảnh. Chúng bám vào thành ruột non và làm ruột mèo suy yếu. Tỷ lệ mèo mắc bệnh này nói chung dưới 5%. Tuy nhiên, số ca bệnh tăng cao ở nơi nuôi nhốt đông đúc. Bệnh rất hay gặp ở mèo dưới 1 tuổi theo Đại học Thú y Cornell. Bệnh nhiễm đơn bào Giardia còn có tên gọi là giardiasis.

Mèo nhiễm bệnh khi nuốt phải bọc nang Giardia từ phân mèo khác. Nguồn lây hay đến từ bạn cùng đàn mang bệnh lâu ngày. Nang Giardia có vỏ bọc rất bền chắc bên ngoài. Bọc này chịu được giá rét đóng băng rất tốt. Chất tẩy clo trong nước sinh hoạt cũng khó diệt được chúng. Sau khi nuốt nang, mèo sẽ ủ bệnh từ 5 đến 16 ngày. Sau đó, mèo mới bắt đầu bị tiêu chảy ngắn ngày hoặc kéo dài.

Nhiều mèo lớn mắc Giardia không có biểu hiện bệnh rõ rệt. Dù vậy, chúng vẫn thải mầm bệnh vào khay cát hàng ngày. Điều đó dễ làm lây bệnh sang những con mèo khác trong nhà. Diệt sạch Giardia trong nhà đòi hỏi chủ nuôi phải rất kiên trì. Loài đơn bào này rất hay nhờn thuốc khi điều trị thực tế.

Tình huống phân mèo xuất hiện các đốt sán dây sau khi nuốt bọ chét

Mèo có thể đi phân hơi nhão với các mẩu trắng nhỏ ngọ nguậy. Các hạt trắng này hay bám quanh hậu môn hoặc trên phân mèo. Thủ phạm gây ra hiện tượng này chính là sán dây. Sán dây có tên khoa học là Cestodes. Sán dây có thân dẹp và dài như dải ruy băng. Đầu của sán cắm sâu vào ruột non để hút chất bổ.

Khi các đốt sán ở đuôi chứa đầy trứng, chúng sẽ tự đứt ra. Đốt sán sẽ theo phân mèo trôi ra môi trường bên ngoài. Mỗi đốt sán dẹp dài khoảng một phần tư inch. Khi còn tươi, đốt sán co giãn ngọ nguậy giống hạt gạo. Lúc khô lại, chúng trông như hạt vừng dính vào lông gần đuôi.

Mèo hay nhiễm sán dây khi liếm lông và nuốt phải bọ chét. Mèo cũng có thể nhiễm giun sán khi săn bắt và ăn thịt chuột. Chuột và bọ chét là vật chủ trung gian mang ấu trùng sán. Sán dây hiếm khi đe dọa trực tiếp đến tính mạng của mèo. Dù vậy, chúng làm mèo ngứa hậu môn, khó chịu và tiêu chảy từng đợt.

Quy trình xét nghiệm phân và nguyên tắc điều trị thú y

Chẩn đoán chính xác loài ký sinh trùng là điều kiện bắt buộc trước khi dùng thuốc. Bác sĩ thú y thu thập mẫu phân tươi để soi trực tiếp dưới kính hiển vi nhằm tìm kiếm trứng giun tròn, ấu trùng giun móc hoặc nang cầu trùng Isospora. Riêng với sán dây, việc soi phân bằng kính hiển vi đôi khi không phát hiện được do trứng sán chỉ giải phóng ra ngoài theo từng cụm nằm kín bên trong các đốt sán. Đối với Giardia, nang bào không được bài tiết liên tục trong từng bãi phân. Giardia là loại ký sinh trùng đơn bào sống trong ruột mèo. Phòng khám thú y có thể cần lấy mẫu nhiều lần hoặc xét nghiệm tìm DNA và kháng nguyên.

Về nguyên tắc điều trị, mọi loại thuốc tẩy giun sán hoặc trị đơn bào bắt buộc phải do bác sĩ thú y kê đơn sau khi có kết quả chẩn đoán. Các loại thuốc hiện đại có khả năng loại bỏ giun sán rất hiệu quả nếu được dùng đúng liều lượng và thời gian chỉ định. Các nơi bán thuốc trôi nổi trên mạng xã hội có thể vì lợi ích thương mại. Họ thường quảng cáo những sản phẩm điều trị đa năng không rõ nguồn gốc. Người nuôi tuyệt đối không tự ý mua thuốc trị ve rận của chó chứa Permethrin nồng độ cao để dùng cho mèo vì hoạt chất này gây co giật thần kinh và tử vong. Không dùng thuốc giảm đau hạ sốt Paracetamol của người cho mèo đang bị tiêu chảy hoặc sốt. Mèo thiếu một loại enzyme ở gan mang tên glucuronyl transferase. Do đó, một liều nhỏ cũng gây hoại tử tế bào gan và phá hủy hồng cầu.

Biện pháp vệ sinh khay cát và phòng ngừa tái nhiễm tại nhà

Tái nhiễm ký sinh trùng là vấn đề cực kỳ phổ biến nếu môi trường nuôi nhốt không được khử khuẩn đúng cách. Việc kiểm soát mầm bệnh bắt đầu từ khâu dọn dẹp vệ sinh hàng ngày. Người nuôi cần xúc bỏ chất thải rắn trong khay cát mỗi ngày một lần. Việc này giúp loại bỏ mầm bệnh từ sớm. Nhờ đó, trứng hoặc nang bào chưa kịp phát triển sang giai đoạn lây nhiễm. Định kỳ thay toàn bộ cát cũ và rửa sạch khay vệ sinh bằng dung dịch khử trùng như nước tẩy gia dụng pha loãng.

Trong quy trình chăm sóc theo kiến thức nuôi mèo tổng quan, việc giữ mật độ nuôi hợp lý giúp giảm tải áp lực lây lan mầm bệnh qua lại giữa các cá thể. Người nuôi tuyệt đối không cho mèo ăn các loại thịt sống chưa qua nấu chín nhằm phòng ngừa đơn bào Toxoplasma gondii. Khi ăn thịt sống, mèo nhiễm Toxoplasma sẽ thải noãn nang qua phân sau 2 đến 3 tuần. Noãn nang là các bọc mầm bệnh của ký sinh trùng này. Chúng cần từ 1 đến 5 ngày ngoài môi trường để trở nên nguy hiểm. Đồng thời, chủ nuôi cần áp dụng các biện pháp diệt trừ bọ chét, ve và ngăn chặn chuột bọ xâm nhập để cắt đứt vật chủ trung gian truyền sán dây và giun tròn.

Phòng ngừa lây nhiễm sang người là yêu cầu y tế quan trọng. Một số ký sinh trùng đường ruột của mèo có khả năng gây bệnh sang người (Zoonosis). Khi vào người, ấu trùng Toxocara có thể di chuyển qua nội tạng hoặc tấn công vào mắt. Toxocara là một loài giun tròn ký sinh ở mèo. Trẻ nhỏ sẽ bị tổn thương nặng nếu vô tình nuốt trứng giun dính trên tay hay đất bẩn. Ấu trùng giun móc Ancylostoma có thể chui qua da người khi tiếp xúc với đất cát nhiễm phân mèo, tạo thành các đường hằn sưng đỏ ngứa ngáy dữ dội dưới da. Bên cạnh đó, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch cần tránh tiếp xúc trực tiếp với khay vệ sinh của mèo để phòng nhiễm Toxoplasma. Hãy rửa sạch tay bằng xà phòng sau khi dọn phân mèo. Bạn cũng nên cấm mèo đi săn bắt tự do ngoài trời. Điều này giúp bảo vệ an toàn cho cả thú cưng lẫn gia đình.