Top 5 Nguyên Nhân Chó Hay Bị Ngứa Và Cách Xử Lý Đúng

5 nguyên nhân phổ biến khiến chó cưng ngứa ngáy liên tục

Hiện tượng ngứa ngáy (thú y gọi là pruritus) không phải một bệnh độc lập. Đó là dấu hiệu cảnh báo da đang bị kích ứng hoặc viêm nhiễm. Theo các cẩm nang từ MSD Veterinary Manual và American Kennel Club, phần lớn trường hợp gãi do 5 nhóm tác nhân này.

Thứ nhất, ký sinh trùng ngoài da đứng đầu danh sách gây ngứa. Bọ chét, ve bét và các loại mạt ghẻ khiến chó rất khó chịu. Khi bọ chét cắn, nước bọt của chúng chứa chất lạ gây phản ứng ngứa ngay lập tức. Dù chỉ bị một vết cắn, thú cưng nhạy cảm vẫn có thể gãi dữ dội trong nhiều tuần.

Thứ hai, nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn và nấm men sinh sôi. Hệ vi sinh vật trên da bình thường vốn cân bằng. Khi hàng rào da tổn thương, tụ cầu hoặc nấm Malassezia sẽ bùng lên. Vi khuẩn và nấm men này làm da bốc mùi hôi chua. Da cún sẽ chảy dịch rỉ, đỏ ửng và rụng lông từng mảng.

Thứ ba, cún bị dị ứng thời tiết và môi trường sống xung quanh. Cún có cơ địa dị ứng thường phản ứng mạnh với các chất hít vào. Ví dụ như phấn hoa, nấm mốc góc tường, mạt bụi nhà hay lông côn trùng. Kiểu ngứa này hay xuất hiện theo mùa rõ rệt. Cún dễ ngứa vào mùa nồm ẩm hoặc mùa mưa tại Việt Nam.

Thứ tư, phản ứng bất lợi với thức ăn hoặc dị ứng chất đạm. Nhiều bé cún không dung nạp được đạm quen thuộc trong cám hạt hay đồ nấu. Ví dụ phổ biến là thịt bò, thịt gà hoặc chế phẩm sữa bò. Cơn ngứa do thức ăn thường kéo dài quanh năm nếu bạn không đổi bữa cho cún.

Thứ năm, viêm da tiếp xúc với hóa chất. Cún có thể bị kích ứng cấp tính khi nằm trực tiếp trên sàn mới lau javen. Thảm giặt xà phòng đậm đặc hay thuốc xịt vườn cũng gây ngứa da. Ngoài ra, dùng sữa tắm người có độ kiềm cao sẽ làm cún mất lớp dầu bảo vệ tự nhiên.

Cơ chế sinh học của cơn ngứa và vòng lặp cào gãi phá hủy da

Cơn ngứa tạo cảm giác rất khó chịu ở vùng da của chó. Tình trạng này khiến cún cào gãi, gặm cắn hoặc liếm lông liên tục. Vùng da bị ngứa thường ửng đỏ, sưng tấy và làm chó bồn chồn cả ngày.

Hành động cào gãi liên tục tạo ra tổn thương cơ học nghiêm trọng. Móng và răng cún làm trầy xước lớp da bảo vệ bên ngoài. Vi khuẩn cơ hội dễ dàng xâm nhập sâu vào lỗ chân lông. Vết thương ban đầu nhanh chóng chảy dịch mủ và đóng vảy dày cộm. Càng ngứa cún càng gãi, khiến vùng da nhiễm trùng nặng hơn. Bạn có thể xem thêm tại bệnh ở chó để biết các bệnh da liễu khác.

Cách nhận biết nguyên nhân ngứa qua vị trí tổn thương trên cơ thể

Mỗi nguyên nhân gây bệnh thường để lại các dấu hiệu lâm sàng đặc trưng ở những vùng giải phẫu nhất định trên thân thể chó. Quan sát vị trí cào gãi giúp chủ nuôi khoanh vùng phỏng đoán trước khi mang cún đi lấy mẫu xét nghiệm tế bào học tại phòng khám thú y.

Cún cưng hay đi dạo dễ bị bọ chét hoặc ve bám vào đuôi. Nếu thích hoạt động ngoài trời, việc chọn giống chó năng động cần đi kèm kế hoạch ngừa ký sinh bài bản.

Các bước xử lý nhanh tại nhà để cắt cơn ngứa an toàn

Khi thấy cún cào gãi nhiều, chủ nuôi cần bình tĩnh áp dụng cách chăm sóc vật lý. Tuyệt đối không tự ý cho cún uống thuốc giảm đau của người.

1. Đeo loa cổ chống liếm (vòng Elizabeth) ngay cho cún. Biện pháp này ngăn răng và móng vuốt cún cào rách da. Nhờ đó, cún tránh được nguy cơ viêm nhiễm nặng thêm.
2. Bạn chải lông bằng lược bọ chét từ cổ xuống đuôi cún. Gom các hạt bụi đen trên da đặt lên khăn giấy trắng ướt. Hạt đen tan ra vệt đỏ nâu chính là phân bọ chét. Dấu hiệu này xác nhận cún đang có bọ chét ký sinh.
3. Tắm làm dịu da bằng nước mát: Dùng nước mát ấm nhẹ gội rửa bụi bẩn và dị nguyên bám ngoài lông. Lưu ý xả thật sạch bọt xà phòng bằng nước nhiều lần vì bọt đọng lại ở chân lông sẽ gây ngứa ngáy dữ dội hơn sau khi khô lông. Bạn cũng có thể truy cập cổng tổng quan chuyên sâu tại Chó để xem thêm các kỹ thuật vệ sinh da lông định kỳ.
4. Chườm khăn mát lên vùng da viêm đỏ. Đặt khăn sạch nhúng nước mát vắt ráo lên bụng hoặc bẹn cún. Giữ khăn một lúc để làm co mạch máu. Cách này giúp cún đỡ bỏng rát tức thì và rất an toàn.

Quy trình thực hiện chế độ ăn loại trừ để tìm dị ứng thức ăn

Để tìm dị ứng thức ăn, Merck Veterinary Manual khuyên dùng chế độ ăn loại trừ. Phương pháp này cần thử nghiệm nghiêm ngặt trong 8 đến 12 tuần.

Chủ nuôi cần ngưng toàn bộ thức ăn cũ, bánh thưởng và xương gặm. Không cho cún ăn đồ từ bàn ăn hay viên nhai bổ sung. Thay vào đó, bạn cho cún dùng nguồn đạm hoàn toàn mới lạ. Bạn có thể chọn thịt cá hồi hoặc thịt hươu. Thức ăn thủy phân với đạm cắt siêu nhỏ cũng giúp cún tránh dị ứng.

Bạn cho chó kiêng ăn nghiêm ngặt suốt 8 tuần. Nếu chó bớt ngứa, giảm đỏ tai và ngừng cắn chân, hãy gặp bác sĩ thú y. Bác sĩ sẽ chỉ bạn cách thử lại từng món ăn cũ. Việc này giúp tìm đúng nguyên nhân gây dị ứng.

Giới hạn của thuốc chống ngứa và các sai lầm nguy hại cần tránh

Nhiều người nghĩ thuốc kháng histamin của người giúp chó hết ngứa. Nhưng các nghiên cứu da liễu thú y cho thấy thuốc này tác dụng rất kém trên chó. Thuốc khó chặn các cơn ngứa mạnh do môi trường hoặc viêm da dị ứng.

Nhóm thuốc chống viêm chứa steroid cắt cơn ngứa rất nhanh. Ví dụ thường gặp là glucocorticoid. Bạn chỉ được dùng thuốc khi bác sĩ thú y chỉ định. Dùng steroid sai cách tại nhà rất nguy hiểm. Cún có thể bị suy tuyến thượng thận hoặc đái tháo đường. Thuốc cũng làm cún uống nhiều, tiểu nhiều và giảm đề kháng. Nếu cún ngứa do nấm men hay ghẻ mạt, đừng bôi steroid bừa bãi. Mầm bệnh sẽ bùng phát và lan rộng mất kiểm soát.

Chủ nuôi không được dùng mẹo dân gian truyền miệng phản khoa học. Tránh tắm nhớt xe, ngâm nước vôi, xát chanh tươi hoặc nước muối đặc lên da xước. Nhớt xe máy chứa nhiều chì và hydrocarbon rất độc. Chất độc ngấm qua da gây suy gan thận cấp tính rồi làm chết chó. Bạn cũng cấm tự cho chó uống thuốc hạ sốt Paracetamol (Panadol) của người. Thuốc này phá hủy hồng cầu, làm hỏng gan và khiến cún chết rất nhanh.

Thời điểm bắt buộc phải đưa chó cưng đi khám thú y

Chăm sóc tại nhà mà da không đỡ, bạn cần chú ý. Hãy đưa cún đến khám thú y ngay nếu thấy dấu hiệu xấu. Đó là khi vùng da viêm loét chảy máu hay rỉ mủ vàng. Da có mùi hôi nồng nặc hoặc vết thương lan rộng cũng cần đi khám.

• Vùng da viêm loét chảy máu, rỉ dịch mủ màu vàng hoặc có mùi hôi nồng nặc lan rộng.
• Cún cưng liếm láp cào gãi liên tục cả ngày lẫn đêm, không thể ngủ yên giấc, bắt đầu bỏ ăn và sốt cao trên 39.5°C.
• Lông rụng từng mảng lớn lộ rõ bề mặt da sần sùi đóng vảy xám đen hoặc dày sừng như da voi.
• Cún lắc đầu dữ dội, nghiêng đầu một bên kèm theo dịch rỉ tai màu nâu đen hôi tanh, dấu hiệu của viêm tai ngoài do nấm khuẩn kết hợp.

Bác sĩ thú y sẽ kiểm tra kỹ lông và da của cún cưng. Họ xác định bé ngứa do ký sinh trùng, vi khuẩn hay nấm men. Sau đó, bác sĩ kê thuốc bôi hoặc dầu tắm phù hợp. Chó cũng có thể dùng thuốc giảm ngứa như Oclacitinib.