Bệnh Gan Ở Chó: Phân Loại, Mức Nguy Hiểm Và Cách Phòng Ngừa

Gan thực hiện những vai trò gì và gồm những nhóm bệnh chính nào?

Lá gan là cơ quan nội tạng đa chức năng. Nó giúp chuyển hóa chất béo, đường bột, chất đạm và dự trữ vitamin, khoáng chất. Gan sản xuất dịch mật cho tiêu hóa. Nó cũng tạo ra các chất giúp đông máu. Gan còn thanh lọc các chất độc như amoniac. Nó đào thải chất lạ từ thức ăn và thuốc. Cơ quan này có thể tự lành sau tổn thương. Tuy vậy, vì phải xử lý hóa chất đầu tiên, gan rất dễ bị hại khi quá tải độc tố.

Bệnh gan ở chó gồm ba nhóm lớn. Đó là nhiễm độc cấp, viêm do vi khuẩn hay virus và bệnh mạn tính kèm lỗi mạch máu. Biết rõ triệu chứng và sinh hoạt sẽ giúp bạn báo sớm cho bác sĩ thú y. Nhờ đó, chó sẽ được chữa đúng cách và kịp thời. Bệnh gan có thể tự xuất hiện hoặc đi sau các bệnh nặng khác. Những bệnh đó gồm nhiễm trùng máu hay viêm tụy.

Tình huống suy gan cấp tính do ngộ độc hóa chất và độc chất gia đình

Suy gan cấp tính thường xảy ra rất nhanh. Chó đang khỏe mạnh bỗng chuyển nặng do nuốt phải chất độc. Nhiều người nuôi tại Việt Nam có thói quen xấu là tự cho chó uống thuốc sốt của người. Cho chó dùng paracetamol sẽ làm chết tế bào gan rất nhanh. Chó có thể chết nếu không được rửa ruột và giải độc sớm.

Bên cạnh thuốc tây, nhiều thứ khác cũng rất nguy hiểm. Chúng gồm bả chuột, thuốc trừ cỏ, thuốc diệt nấm và nấm độc sau mưa. Cây vạn tuế hay đồ ăn mốc chứa aflatoxin cũng gây hại. Chất ngọt xylitol trong kẹo người lớn cũng rất độc. Khi hỏng nặng, gan ngừng tiết chất đông máu và không thể lọc độc. Chó sẽ nôn mửa nhiều, tiêu chảy, lờ đờ rồi co giật hoặc mê man. Bạn cần mang chó đi cấp cứu ngay trong 1 đến 2 giờ đầu.

Tình huống viêm gan truyền nhiễm do virus và vi khuẩn

Bệnh gan do nhiễm trùng xảy ra khi mầm bệnh đi vào máu và làm hỏng gan. Hai thủ phạm hay gặp nhất là virus Adenovirus nhóm 1 và vi khuẩn Leptospira. Virus Adenovirus thường gây viêm gan truyền nhiễm. Chó sẽ bị sốt cao, sưng hạch và chảy máu bên trong. Tế bào gan sẽ chết nhanh và thường để lại sẹo mãi về sau.

Bệnh Leptospirosis do xoắn khuẩn gây ra có thể lây sang người. Vi khuẩn thường có trong nước tiểu chuột, nước bẩn và đất ẩm ướt. Mùa mưa ngập ướt ở nước ta rất dễ khiến mầm bệnh phát tán. Chó mắc bệnh thường sốt, đau cơ, nôn và bị suy thận. Mắt và miệng chó sẽ bị vàng rõ rệt. Ngoài ra, tiêm nhầm thuốc ngừa ho vào dưới da cũng gây hại gan.

Khi thấy chó mệt mỏi hoặc chán ăn, bạn nên xem thêm các vấn đề thường gặp ở chó. Điều này giúp bạn theo dõi bệnh sớm hơn.

Tình huống viêm gan mạn tính, ứ đọng kim loại và dị tật mạch máu

Viêm gan mạn tính là quá trình viêm âm ỉ nhiều tháng hoặc nhiều năm. Gan sẽ hỏng dần và biến thành các mô sẹo cứng. Chó già thường dễ mắc tình trạng này hơn chó con. Một số giống như Doberman, Labrador, Cocker hay Chihuahua cũng dễ bị do gen. Những giống này thường kém xử lý kim loại trong thức ăn. Chất đồng tích tụ lâu ngày là lý do hay gặp nhất gây bệnh.

Chó cũng có thể bị dị tật thông tĩnh mạch cửa chủ. Đây là một mạch máu lỗi chạy đi đường tắt. Máu từ ruột không qua gan mà chảy thẳng vào tim. Vì thế máu chưa được lọc hết chất độc. Chó con mắc dị tật bẩm sinh sẽ còi cọc, chậm lớn và hay ngáo ngơ khi ăn xong. Với chó già, bệnh có thể sinh ra sau khi bị xơ gan.

Dấu hiệu cảnh báo lâm sàng và các biến chứng nguy kịch cần cấp cứu

Gan có thể tự chịu đựng rất tốt nên bệnh ban đầu khá khó nhận biết. Chó chỉ hơi mệt, kén ăn, gầy đi, hay uống nước và đi tiểu nhiều. Những dấu hiệu này rất giống với bệnh đường ruột bình thường. Khi gan bị tổn thương nặng, triệu chứng nguy hiểm sẽ lộ rõ lập tức.

Bệnh nặng sẽ gây ra hội chứng não gan. Chất amoniac từ thức ăn không được lọc sẽ lên não. Chó sẽ đi loạng choạng, dúi đầu vào tường, chảy dãi và co giật. Ngoài ra, bụng chó có thể bị phình to do chứa đầy nước. Nước trong bụng chèn vào phổi làm chó rất khó thở. Máu chó cũng khó đông, dẫn đến bầm tím da hoặc chảy máu cam.

Chó có thể bị ngứa đỏ da kèm sốt hoặc rụng lông. Bạn hãy tìm hiểu thêm về bệnh chó hay bị ngứa. Nhờ đó bạn sẽ không nhầm lẫn nấm da với bệnh gan.

Quy trình chẩn đoán cận lâm sàng và phác đồ hỗ trợ phục hồi mô gan

Bác sĩ sẽ làm các kiểm tra cần thiết để tìm bệnh. Xét nghiệm máu sẽ cho biết men gan và chức năng gan. Chụp X-quang và siêu âm bụng giúp nhìn rõ kích thước của gan. Những bức ảnh này cũng phát hiện khối u hoặc sỏi mật. Trong ca khó, bác sĩ sẽ dùng kim lấy một mảnh gan nhỏ. Mẫu này được soi kính hiển vi để biết chính xác bệnh.

Bác sĩ sẽ chữa theo từng nguyên nhân gây bệnh. Khi gan hỏng cấp, bác sĩ sẽ truyền dịch vào máu cho chó. Bác sĩ tiêm thuốc kháng sinh nếu chó bị nhiễm khuẩn Leptospira. Với chó bị hội chứng não gan, bác sĩ sẽ thụt tháo ruột. Chó cũng được uống thuốc nhằm ngăn ruột sinh thêm khí độc. Chủ nuôi cần thận trọng khi mua thuốc bổ qua mạng. Người bán hay quảng cáo quá lời để bán được nhiều hàng. Bạn không nên tự cho chó uống khi bác sĩ chưa đồng ý. Khi chó phải dùng thuốc dài ngày như thuốc co giật, bạn cần cho thú cưng đi xét nghiệm máu định kỳ. Bạn nên đưa chó đi kiểm tra men gan theo lời khuyên của bác sĩ.

Bên cạnh phác đồ y khoa, một số chất giúp hỗ trợ gan rất tốt. Những chất này gồm S adenosylmethionine và Silibinin. Chúng hoạt động như chất chống oxy hóa mạnh. Nhờ đó, tế bào gan tránh được hư hại và mau lành lại. Nhiều nơi bán thuốc thú y hay cửa hàng mạng hay nói quá về thực phẩm bổ sung. Họ quảng cáo chúng chữa được bách bệnh để bán hàng. Chủ nuôi không nên tự ý dùng thảo dược thay thuốc của bác sĩ.

Nguyên tắc phòng ngừa chủ động và chế độ chăm sóc bảo vệ lá gan

Bảo vệ gan cho cún cần phòng ngừa bệnh và giữ môi trường sống an toàn. Cách tốt nhất để ngừa bệnh gan truyền nhiễm là tiêm vắc xin cho cún từ sớm. Vắc xin đa giá giúp ngừa virus Canine Adenovirus loại 1 gây viêm gan. Thuốc này cũng phòng xoắn khuẩn Leptospirosis nguy hiểm. Chủ nuôi nên cho cún tiêm nhắc lại mỗi năm theo hướng dẫn dịch tễ tại Việt Nam.

Để tránh ngộ độc, bạn cần cất kỹ thuốc của người ở nơi an toàn. Hãy để nước tẩy rửa, thuốc diệt côn trùng và bả chuột trong tủ cao có khóa. Tuyệt đối không cho chó ăn thức ăn thiu mốc. Tránh xa đường xylitol nguy hại. Ngoài vườn, bạn nên bỏ các cây độc như cây vạn tuế sago palm. Cún uống thuốc trị bệnh lâu ngày như thuốc chống co giật rất dễ hại gan. Thuốc kháng sinh liều cao dùng dài ngày cũng gây tác động xấu. Bạn nên đưa cún đi xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra men gan.