Thuần Hóa Chuột Hamster: 5 Bước Tránh Bị Cắn

Chuồng nuôi cần đạt chuẩn nào trước khi bắt đầu thuần hóa?

Môi trường sống yên tĩnh giúp chuột bớt hoảng loạn trước khi gặp người. Chuồng quá ồn hoặc chật hẹp khiến thú cưng luôn phòng thủ. Cẩm nang MSD Veterinary Manual hướng dẫn chuồng cần cao tối thiểu 15 cm. Mức lý tưởng nên từ 20 cm trở lên. Độ cao này giúp chứa đủ lớp lót sâu cho chuột đào hang.

Tổ chức PDSA khuyên giữ phòng nuôi ổn định từ 18 đến 21 độ C. Bạn cần tránh gió lùa và ánh nắng chiếu trực tiếp. MSD Veterinary Manual cho biết mức chịu nhiệt an toàn của hamster là 18 đến 26 độ C. Nếu phòng quá nóng, chuột dễ bị sốc nhiệt. Ngược lại, trời quá lạnh khiến chúng rơi vào trạng thái torpor. Đây là hiện tượng ngủ lịm nguy hiểm do lạnh. Hamster cảnh không đủ mỡ dự trữ để nhịn ăn uống dài ngày.

Chuồng nuôi bắt buộc phải có hộp ngủ bằng bìa cứng hoặc gỗ an toàn. Vị trí đặt lồng cần cách xa tivi, máy tính hoặc máy giặt. Bạn cũng nên tránh nơi có sóng siêu âm và tiếng ồn lớn. Bạn có thể xem thêm hướng dẫn nuôi để hoàn thiện chỗ ở cho bé chuột.

Bước 1 và Bước 2: Ổn định chuồng và làm quen qua giọng nói buổi tối thực hiện ra sao?

Lúc mới mua về, bạn hãy để hamster hoàn toàn yên tĩnh. Bạn tuyệt đối không tìm cách chạm vào người chúng. Hamster là con mồi nên đổi chỗ ở khiến chúng rất sợ hãi. Bạn chỉ cần châm nước sạch hằng ngày vào bình uống vòi bi kim loại. Đừng quên thêm thức ăn hạt cho chuột. Hãy để chuột tự do khám phá, làm tổ và đánh dấu mùi hương quen thuộc.

Sau khi chuột quen chuồng, bạn tập cho chuột làm quen với giọng nói vào ban đêm. Hamster là loài sống về đêm. Ban ngày chúng ngủ say và chỉ hoạt động lúc trời tối. Đánh thức chuột đang ngủ là sai lầm lớn. Hành động này khiến chuột giật mình tự vệ và cắn mạnh vào tay bạn.

Buổi tối thấy hamster dậy ăn uống và chạy vòng quay, bạn hãy ngồi cạnh chuồng. Bạn nói chuyện thì thầm thật nhẹ nhàng với chuột. Đôi tai của chuột sẽ nhớ tần số giọng nói an toàn này. Thú cưng sẽ không còn sợ hãi. Chuột sẽ bớt chạy trốn vào nhà ngủ mỗi khi bạn lại gần.

Bước 3 và Bước 4: Làm quen khứu giác và dẫn dụ bằng thức ăn thưởng như thế nào?

Chuột có mắt kém nhưng mũi rất thính. Chúng nhận biết bạn hoàn toàn qua mùi trên bàn tay. Trước khi cho tay vào lồng, bạn cần rửa sạch bằng xà phòng không mùi rồi lau khô. Tay dính mùi dầu mỡ hay mùi chó mèo dễ khiến chuột tưởng nhầm là mồi. Chúng có thể cắn bạn. Bạn úp mu bàn tay im lặng dưới đáy lồng. Đừng cử động gấp để chuột tự bò đến ngửi.

Khi chuột chịu đến gần ngửi tay, bạn dùng thức ăn thưởng dụ chúng trèo lên. MSD Veterinary Manual quy định hạt hoặc rau củ thưởng chỉ chiếm tối đa 10% khẩu phần ăn. Quy tắc này giúp chuột không bị mất cân bằng chất. Điều đó rất cần thiết với các bé chuột hamster lùn vốn rất dễ béo phì.

Dưới đây là một ví dụ tính toán lượng đồ ăn vặt khi huấn luyện chuột. Giả sử một bé hamster Syrian trưởng thành ăn 15 gam thức ăn viên mỗi ngày. Lượng bánh thưởng tối đa chiếm 10% là 1,5 gam.

Giả sử một chú hamster Syrian trưởng thành tiêu thụ trung bình 15 gam thức ăn viên dinh dưỡng mỗi ngày. Giới hạn thức ăn thưởng tối đa cho phép là 10% khẩu phần ăn:

Ví dụ tính toán minh họa: lượng thức ăn thưởng tối đa một ngày là 1,5 gam.

Bạn hãy dùng thức ăn thưởng để tập luyện cho chuột vào ban đêm. Hãy đặt hạt trong lòng bàn tay để chuột bước lên ăn. Việc này giúp chuột nhớ mùi da tay bạn gắn liền với đồ ngon.

Bước 5: Thao tác bế nâng hai tay chuẩn xác và giữ tư thế nào an toàn?

Bạn chụm hai lòng bàn tay hình chiếc cốc để nhấc trọn thân dưới của bé chuột. MSD Veterinary Manual chỉ cách bế an toàn nhất. Bạn luồn một bàn tay đỡ trọn vẹn bụng và ngực dưới. Tay còn lại khum nhẹ trên lưng để giữ chuột thăng bằng. Bạn tuyệt đối không túm da gáy. Cách túm gáy làm chuột hoảng sợ và dễ chấn thương mắt.

Tổ chức PDSA khuyên bạn nên ngồi bệt xuống sàn hoặc thảm mềm khi bế chuột. Chuột rất nhanh và có thể nhảy khỏi tay bất ngờ. Nếu bạn đứng bế ở độ cao hơn 1 mét, cú ngã dễ làm gãy xương chuột. Chúng cũng có thể bị dập nội tạng nặng. Bạn ôm sát chuột vào ngực và vuốt ve thật nhẹ.

Bảng tổng hợp 5 bước thuần hóa chuột hamster cho người mới bắt đầu:

Những sai lầm nào về chuồng trại khiến hamster trở nên hung dữ?

Nhiều người tưởng chuột ở một mình sẽ buồn nên mua thêm bạn nhốt chung. Đây là cách nghĩ sai lầm. Tài liệu từ RSPCA khẳng định chuột hamster luôn sống riêng lẻ. Chúng bảo vệ chỗ ở rất dữ dội. Nhốt chung nhiều con, nhất là dòng Syrian, sẽ dẫn tới cắn nhau đẫm máu. Chuột có thể cắn chết nhau. Để chuột thân thiện, bạn phải nuôi riêng mỗi con một lồng.

Chất lót chuồng độc hại làm chuột ngạt thở, khó chịu và hay cắn người. Cẩm nang MSD Veterinary Manual khuyên không dùng mùn cưa gỗ thông hay tuyết tùng. Tinh dầu các loại gỗ này hại gan và làm hỏng đường thở của chuột. Bạn cũng không dùng bông gòn làm tổ ngủ. Sợi bông có thể thắt hoại tử chân hoặc làm tắc ruột. Bạn nên lót chuồng bằng giấy sạch không mùi.

Người nuôi cũng cần cảnh giác với xung đột lợi ích thương mại từ một số cửa hàng thú cưng bán các loại đồ dùng giá rẻ không đạt chuẩn phúc lợi động vật. Nhiều nơi vẫn bán bánh xe chạy (wheel) dạng nan sắt rỗng. Họ cũng bán chuồng mini siêu nhỏ để giảm vốn và tăng doanh số. Loại wheel nan sắt này rất nguy hiểm. Các kẽ hở kim loại dễ làm kẹp gãy chân thú cưng khi chạy nhanh. Ngoài ra, bánh xe quá nhỏ sẽ ép cong cột sống của chuột. Tình trạng này gây đau đớn lâu dài cho con vật. PDSA khuyến cáo đường kính wheel chạy mặt phẳng kín tối thiểu phải đạt 20 cm đối với dòng hamster lùn và từ 30 cm trở lên đối với dòng hamster Syrian.

Khi tiến hành vệ sinh chuồng, bạn không nên dọn sạch 100% lót chuồng cùng lúc. Hằng ngày, bạn hãy dọn bớt những chỗ dính chất thải bẩn. Khi dọn tổng vệ sinh hằng tuần, hãy giữ lại một ít lót chuồng cũ còn khô sạch. Sau đó, bạn trộn chung phần cũ này với lót chuồng mới. Điều này giúp bảo tồn mùi hương quen thuộc của chuột, ngăn ngừa hội chứng căng thẳng do mất dấu vết lãnh thổ.

Khi nào cần dừng thuần hóa và đưa hamster đi khám thú y ngay?

Trong quá trình tiếp xúc, người nuôi cần quan sát kỹ tình trạng thể chất của thú cưng để kịp thời nhận diện các dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm. Việc ép buộc một chú chuột đang mắc bệnh tham gia các bài tập thuần hóa sẽ khiến bệnh tình diễn tiến nhanh hơn do căng thẳng thể xác quá mức. Bảng kiểm tra dưới đây phân định rõ ranh giới giữa biểu hiện tâm lý nhút nhát thông thường và các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý cần chuyển tuyến thú y lập tức.

Nếu phát hiện vùng lông quanh hậu môn của hamster bị ướt nhớt và bết dính phân lỏng, thú cưng của bạn nhiều khả năng đã mắc hội chứng tiêu chảy ướt đuôi (wet tail). Theo PDSA, đây là bệnh lý nhiễm trùng đường ruột cực kỳ nguy hiểm, thường khởi phát do căng thẳng quá độ, thay đổi thức ăn đột ngột hoặc nhiễm khuẩn. Chuột bị bệnh có thể mất nước rất nặng. Con vật dễ chết sau thời gian ngắn nếu thiếu thú y truyền dịch và cho thuốc đặc trị.

Các vết rách do chuột cắn nhau cũng rất khẩn cấp. Ổ sưng đỏ đau nhức nghi áp xe hay mắt lồi do va đập cũng cần cứu chữa ngay. Khi gặp dấu hiệu này, bạn hãy ngừng ngay việc thuần hóa. Bạn cần giữ lồng ấm từ 18 đến 21 độ C và cấp nước sạch. Sau đó, hãy đưa chuột đến phòng khám thú nhỏ để bác sĩ chữa trị.