Chó Đi Khập Khiễng: Dấu Hiệu Bệnh Lý Và Hướng Xử Lý Chuẩn

Bản chất của dáng đi khập khiễng ở loài chó

Dáng đi khập khiễng là phản xạ tránh tì lực lên chân đau. Tình trạng này do tổn thương mô thần kinh, cơ xương hoặc khớp. Cẩm nang thú y MSD khẳng định đây là triệu chứng của bệnh bên trong cơ thể. Khi chân bị đau, chó tự đổi trọng tâm di chuyển để bớt đau.

Cách chó chuyển động cung cấp manh mối quan trọng về vị trí chấn thương. Khi đau ở chân trước, con vật thường nhấc cao đầu lên mỗi khi chân đau chạm đất và hạ đầu xuống khi chân lành chịu lực. Ngược lại, nếu tổn thương nằm ở chân sau, chó thường gập đầu thấp xuống khi dồn trọng lượng vào chân đau để phân bổ lại tải lượng cơ thể. Nhịp bước ở bên chi bị ảnh hưởng cũng ngắn hơn rõ rệt so với bên đối diện khỏe mạnh.

Rắc rối ở cơ quan vận động không chỉ dừng lại ở xương khớp. Co thắt cơ kéo dài có thể gây teo cơ và cản trở việc đi lại. Nhận biết dáng đi bất thường giúp người nuôi bảo vệ sức khỏe cho cún. Điều này rất cần thiết khi theo dõi vấn đề thường gặp ở chó nuôi trong nhà.

Phân loại khập khiễng khởi phát đột ngột và từ từ

Hai dạng khập khiễng phổ biến nhất phản ánh hai cơ chế tổn thương hoàn toàn khác nhau về thời gian và tác nhân gây bệnh. Bác sĩ thú y thường dựa vào tốc độ xuất hiện của triệu chứng để khoanh vùng chẩn đoán chính xác.

Khởi phát đột ngột xảy ra ngay tức thì sau một biến cố va chạm hoặc cử động sai tư thế. Chó có thể đang chạy nhảy bình thường rồi bỗng nhiên kêu ré lên, co cụm chân hoặc hoàn toàn không dám đặt chân xuống sàn. Nguyên nhân chủ yếu của dạng này bao gồm rách đệm thịt, gãy xương kín, bong gân cấp tính, trật khớp háng hoặc đứt dây chằng chéo trước đầu gối.

Bệnh có thể tiến triển từ từ qua nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Chó thường chỉ cứng khớp nhẹ vào buổi sáng hoặc sau khi nằm nghỉ lâu. Dáng thoái hóa này cảnh báo thoái hóa khớp hay loạn sản xương hông. Phát hiện sớm các bệnh này giúp chó bớt đau đớn khi vận động.

Các nhóm nguyên nhân khiến chó đi khập khiễng

Xác định nguồn gốc gây đau đòi hỏi kiểm tra kỹ từng cấu trúc giải phẫu từ lòng bàn chân lên đến cột sống.

• Đệm chân và móng có thể bị tổn thương do dằm gỗ, mảnh kính, sỏi hoặc đinh sắt. Móng quá dài quặp vào thịt hoặc móng gãy cũng khiến chó đi khập khiễng. Bỏng nhiệt do mặt đường bê tông nắng nóng cũng là lý do phổ biến. Biểu hiện rõ nhất là chó liếm liên tục vào một bàn chân.
• Tổn thương khớp và đứt dây chằng chéo sọ khiến chó đi cà nhắc hai chân sau. Khớp gối lỏng lẻo dễ làm rách sụn chêm và phát ra tiếng lục cục. Cún cũng có thể bị thoái hóa sụn hoặc trật xương bánh chè. Ve rận đốt truyền mầm bệnh cũng gây viêm khớp.
• Chó con giống lớn dễ bị viêm xương toàn thể. Tai nạn xe cộ hoặc ngã từ trên cao có thể gây nứt xương hay gãy cẳng chân. Cún bị thoát vị đĩa đệm cũng có thể bị liệt mềm hai chân.

Người chăm sóc thú cưng nên nắm vững các thói quen hàng ngày của cún. Tìm hiểu kiến thức trong cẩm nang nuôi chó giúp phát hiện sớm các chấn thương. Bạn sẽ dễ dàng nhận ra cún bị dính dị vật khi chạy chơi ngoài trời.

Hiểu lầm phổ biến và đối chiếu bằng chứng khoa học

Nhiều chủ nuôi có quan niệm sai về tình trạng đau của cún cưng. Sự chậm trễ khi đưa đi khám có thể gây hại cho tính mạng của chó.

Biểu hiện đau đớn ở loài chó không giống con người. Chúng ít khi kêu la nếu không gặp chấn thương rất nặng. Cún ít vận động, ngại đứng lên ngồi xuống hoặc ngồi lệch là dấu hiệu đang đau.

Quy trình chẩn đoán khập khiễng tại phòng khám thú y

Bác sĩ thú y sẽ kiểm tra từng bước từ tổng quát đến chi tiết. Việc này giúp tìm ra nguồn gốc chính xác của cơn đau.

1. Bác sĩ kiểm tra khi chó đứng yên, đứng dậy từ tư thế nằm hoặc đi lại. Chó được dắt đi bộ trên mặt phẳng không trơn trượt. Việc này giúp đánh giá độ chịu lực của chân và tìm ra bên bị đau.
2. Bác sĩ nắn nhẹ từ ngón chân, cổ chân lên đến khớp gối, khớp háng và cột sống. Họ tìm chỗ sưng phù, nóng đỏ hoặc nghe tiếng lạo xạo ở khớp. Phản xạ rụt chân lại cũng cho thấy vị trí bị đau.
3. Thực hiện các nghiệm pháp cơ học: Nghiệm pháp ngăn kéo sọ và đẩy xương chày được áp dụng để kiểm tra độ trượt của khớp gối. Nếu mâm chày trượt tự do ra phía trước so với đầu dưới xương đùi, tổn thương đứt dây chằng chéo sọ được xác nhận. Bác sĩ có thể cần dùng thuốc an thần nhẹ để cơ bắp chó thả lỏng hoàn toàn trong lúc kiểm tra.
4. Chẩn đoán hình ảnh: Chụp X quang là chỉ định cần thiết nhằm phát hiện nứt gãy xương, tràn dịch khớp, biến dạng xương hông hoặc gai xương thoái hóa. Trường hợp tổn thương mô mềm phức tạp, các trung tâm thú y chuyên sâu có thể chỉ định siêu âm khớp, chụp cắt lớp vi tính CT hoặc chụp cộng hưởng từ MRI.

Phác đồ điều trị và chăm sóc phục hồi

Dựa trên kết quả chẩn đoán hình ảnh và mức độ tổn thương, bác sĩ thú y sẽ quyết định áp dụng phác đồ điều trị bảo tồn hoặc can thiệp phẫu thuật chỉnh hình.

Điều trị nội khoa bảo tồn áp dụng cho các trường hợp nhẹ. Ví dụ như căng cơ, bong gân hoặc viêm xương giai đoạn đầu. Chó được kê đơn thuốc kháng viêm chuyên dụng để bớt đau. Thuốc này cũng giúp giảm phản ứng viêm mô sụn. Người nuôi tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau của người. Chó cũng cần nghỉ ngơi nghiêm ngặt. Bạn nên nhốt cún trong chuồng hoặc phòng nhỏ. Hãy dắt chó đi vệ sinh bằng dây xích ngắn. Đồng thời, bạn không để cún leo cầu thang.

Phẫu thuật chỉnh hình dành cho trường hợp nặng. Các ca này gồm gãy xương lệch, trật khớp hoặc đứt dây chằng chéo. Bác sĩ có thể dùng phương pháp TPLO hoặc TTA. TPLO là phẫu thuật cắt gọt mâm chày. TTA là kỹ thuật đẩy lồi củ xương chày. Cả hai cách giúp chỉnh lực khớp gối mà không cần dây chằng giả. Tỷ lệ hồi phục tốt sau mổ TPLO đạt từ 85% đến 90%. Sau phẫu thuật, chó cần tập vật lý trị liệu thụ động. Bạn cần kiểm soát cân nặng chặt chẽ để đỡ áp lực lên khớp.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đưa đi khám ngay

Nếu chó đột ngột đi cà nhắc sau khi đùa nghịch, bạn nên để cún nằm yên. Hãy theo dõi cún trong vòng 15 phút. Nếu chỉ bị hụt chân nhẹ, con vật có thể tự đứng dậy sau đó. Cún sẽ sớm đi lại bình thường. Nhưng nếu cơn đau kéo dài, bạn cần đưa cún đi cấp cứu ngay. Điều này rất cần thiết khi cún có các dấu hiệu nguy hiểm dưới đây. Chân lủng lẳng hoặc mất điều khiển là biểu hiện của trật khớp.

• Chân lủng lẳng bất thường hoặc mất khả năng điều khiển, dấu hiệu của trật khớp hoàn toàn hoặc đứt rách dây thần kinh vận động.
• Khớp hoặc ống chân sưng phù nhanh chóng, sờ vào thấy rất nóng và cứng.
• Biến dạng hình thể chi rõ rệt, xương bị gập góc bất thường hoặc có đầu xương chọc qua da gây vết thương hở.
• Chó hoàn toàn không thể chạm chân xuống đất sau một lúc theo dõi yên tĩnh.
• Chó có thể kèm dấu hiệu nguy hiểm như sốt cao, bỏ ăn hoặc li bì. Cún cũng có thể bị nôn mửa bất thường. Bạn nên tham khảo bài chó nôn mửa để tìm hiểu thêm. Điều này giúp nhận biết trường hợp sốc chấn thương nội tạng.

Bạn cần thao tác rất cẩn thận khi chuyển chó bị thương nặng. Hãy lót khăn dày hoặc đặt cún lên một mặt phẳng cứng. Bạn chú ý không đè ép lên vùng xương đau của con vật. Sau đó, bạn đưa ngay cún đến trạm thú y gần nhất. Nơi đó cần có sẵn máy chụp X quang.