Hamster Bị Nổi Hạch: 4 Bệnh Lý Phổ Biến Và Cách Xử Lý

Khi thấy u cục dưới lông chuột hamster, người nuôi thường rất lo lắng. Nhiều bạn gọi chung các vết sưng đó là hiện tượng nổi hạch. Thực tế, chúng có thể là ổ mủ hoặc tuyến bị tắc. Chúng cũng có thể là khối u ác tính trong hạch bạch huyết. Chuột hamster có cơ thể rất nhỏ bé. Cơ thể chúng trao đổi chất rất nhanh so với thú cưng khác. Các khối sưng có thể chuyển xấu rất nhanh chỉ sau vài ngày. Bạn cần cho chuột đi khám để tìm đúng nguyên nhân.

1. U lympho ác tính tác động đến hệ thống hạch bạch huyết

U lympho là dạng ung thư máu phổ biến trên hamster. Tên tiếng Anh của bệnh này là Lymphoma. Bệnh hay gặp ở chuột dòng Syrian già hoặc chuột bị nhiễm virus HaPV. Bệnh gây tổn thương mô và làm hỏng hệ miễn dịch của toàn thân.

Khi hamster nhiễm virus HaPV, khối u thường mọc ở màng treo ruột trong bụng. Bệnh cũng làm các hạch bạch huyết ở cổ và nách sưng to. Bạn có thể dùng hai đầu ngón tay sờ nhẹ vào cổ họng hoặc nách chuột. Bạn sẽ thấy hạch tròn hoặc bầu dục khá cứng. Hạch này có thể lăn nhẹ dưới da. Lúc đầu, u lympho không gây nóng đỏ. Chuột cũng không bị đau khi bạn chạm vào.

Ngoài thể hạch nội tạng và ngoại biên, hamster còn có thể mắc phải thể u lympho biểu mô da. Thể bệnh này phá hủy cấu trúc thượng bì, làm xuất hiện các mảng sưng đỏ, lở loét. Bệnh còn kèm hiện tượng rụng lông ở hamster thành từng mảng loang lổ trên lưng và bụng. Chuột mắc bệnh sẽ suy sụp thể trạng nhanh, sụt giảm trọng lượng nghiêm trọng. Chúng trở nên chậm chạp và mất dần sự tò mò với môi trường xung quanh.

2. Ổ áp xe dưới da do vết cắn và chấn thương cơ học

Áp xe mô mềm (Skin Abscesses) là nguyên nhân gây sưng cục giả hạch thường gặp nhất trong thực tế nuôi nhốt gia đình. Đây không phải là sự tăng sinh tế bào ác tính mà là một bọc chứa đầy dịch mủ đặc quánh màu trắng đục hoặc vàng nhạt. Bọc mủ này hình thành khi bạch cầu tập trung bao vây vi khuẩn xâm nhập vào vết thương hở để ngăn chặn nhiễm trùng lan rộng.

Căn bệnh này thường bùng phát sau những cuộc xung đột giữa các cá thể sống chung chuồng. Khi hamster cắn nhau, răng cửa sắc nhọn tạo ra những vết rách sâu trên da. Điều này tạo điều kiện cho vi khuẩn cơ hội xâm nhập. Ngoài ra, việc lót chuồng bằng dăm gỗ vụn có cạnh sắc nhọn cũng làm xước da chuột. Nan lồng sắt bị gỉ sét cũng là tác nhân trực tiếp gây ra điều đó. Các ổ áp xe do chấn thương hay xuất hiện ở vùng đầu, gò má, cổ họng và hai bên sườn. Ở chuột đực dòng Syrian, tuyến mùi thơm nằm tại hai bên hông cũng rất dễ bị viêm nhiễm. Ổ viêm tích tụ mủ thành các khối sưng to như hạt nhãn.

Khối áp xe thường có tốc độ phát triển rất nhanh. Bề mặt bọc áp xe thường căng mọng. Bạn sẽ thấy khối sưng ấm nóng rõ rệt khi sờ vào. Khối u mềm dần ở đỉnh trung tâm và gây đau dữ dội cho hamster. Nếu khối mủ nằm gần khớp hàm hoặc túi má, nó sẽ chèn ép vòm miệng. Chuột sẽ không thể nhai thức ăn cứng. Tình trạng này dẫn đến việc bỏ ăn kéo dài và kiệt sức.

3. Viêm tuyến vú tạo cục sưng dọc hai hàng bụng sau sinh

Viêm tuyến vú (Mastitis) là tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính xảy ra trên chuột mẹ. Bệnh thường xuất hiện từ 7 đến 10 ngày sau khi sinh sản. Đây là giai đoạn đàn con bắt đầu mọc răng sữa sắc nhọn. Chuột con liên tục cắn vào đầu ti của chuột mẹ khi tranh giành bú sữa. Việc này tạo nên các vết trầy xước nhỏ li ti.

Chuột hamster có hệ thống tuyến sữa trải dài thành hai hàng dọc theo hai bên sườn bụng. Tuyến sữa kéo dài từ ngực xuống tận bẹn. Vi khuẩn từ chất độn chuồng ẩm ướt có thể xâm nhập ngược dòng qua núm vú tổn thương. Mầm bệnh cơ hội cũng có thể đi vào theo đường này. Khi đó, một hoặc nhiều tuyến sữa sẽ bị cương cứng và viêm mủ. Người nuôi sẽ thấy các cục sưng cứng cộm tròn nổi rõ dọc theo bụng chuột mẹ. Các nốt này rất dễ bị nhầm thành các chuỗi hạch bạch huyết vùng bẹn bị phì đại.

Vùng da quanh núm vú bị viêm sẽ tấy đỏ và rụng trụi lông. Da trở nên căng bóng và có thể rỉ dịch mủ nhầy hoặc dịch vàng lẫn máu. Tình trạng này khiến chuột mẹ rất đau đớn. Chuột mẹ sẽ có các hành vi bất thường như từ chối cho con bú hoặc xua đuổi con. Nó thậm chí hoảng loạn và cắn chết con. Độc tố vi khuẩn từ tuyến vú nhiễm trùng cũng có thể bài tiết qua sữa. Điều này làm chết cả lứa chuột con đang bú mẹ.

4. Nhiễm khuẩn Actinomycosis gây phù nề tuyến nước bọt

Actinomycosis là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn Actinomyces gây ra. Bệnh này ít gặp hơn so với các ổ áp xe thường thấy. Tuy vậy, bệnh lại tạo ra các khối sưng rất lớn. Những khối này nằm ở tuyến nước bọt quanh hàm và cổ hamster.

Mầm bệnh Actinomyces thường xâm nhập vào tổ chức tuyến khi niêm mạc khoang miệng bị tổn thương sâu. Thói quen nhồi nhét que gỗ cứng vào túi má là nguyên nhân hàng đầu làm rách miệng. Rơm cỏ thô ráp hoặc thức ăn vụn sắc nhọn cũng gây ra tổn thương này. Vi khuẩn từ đó xâm lấn vào cấu trúc tuyến nước bọt. Chúng gây xơ hóa mô liên kết và tạo thành các ổ mủ dai dẳng. Quá trình này tạo nên các cục sưng cứng chắc ở ngay dưới mang tai hoặc dưới cằm.

Khối sưng do Actinomycosis có xu hướng rò rỉ dịch mủ qua các lỗ chân lông ra ngoài da hoặc chảy dịch hôi vào khoang miệng. Bệnh lý này cản trở khả năng tiết nước bọt bình thường, gây khó nuốt và làm biến dạng hoàn toàn khuôn mặt của chuột. Để chữa trị hiệu quả, chuột cần được dẫn lưu ổ viêm toàn diện và sử dụng phác đồ kháng sinh thú y phù hợp trong thời gian dài.

Cách phân biệt bọc áp xe nhiễm khuẩn và khối u ác tính

Việc theo dõi kỹ đặc tính và nhiệt độ của khối sưng sẽ giúp bạn báo bệnh chính xác cho bác sĩ thú y. Dưới đây là bảng đối chiếu những điểm khác biệt chính giữa hai nhóm bệnh lý này.

Đối với hamster lùn, chúng còn có thể mắc bệnh u hạt sinh mủ. Tên chuyên môn của bệnh là Bacterial pseudomycetoma. Bệnh này tạo ra các nốt sần cứng sâu dưới da. Thuốc bôi da không thể làm lành những nốt sần đó. Bác sĩ thú y phải phẫu thuật để cắt bỏ khối u.

Những lưu ý an toàn và giới hạn can thiệp y tế tại nhà

RSPCA cho biết hamster trao đổi chất rất nhanh nên xuống sức rất mau khi bệnh. Chúng là con mồi nên hay giấu cơn đau. Chuột chỉ lộ dấu hiệu mệt mỏi khi bệnh đã rất nặng. Khi thấy chuột có bọc sưng, bạn cần sơ cứu ngay. Trước tiên, bạn tuyệt đối không tự nặn mủ hoặc dùng kim chọc. Nặn bằng tay hay dùng kim bẩn sẽ làm vỡ lớp bọc ngoài. Bạn hãy mang ngay hamster đến phòng khám thú y. Bác sĩ sẽ dùng kim nhỏ lấy dịch để soi tế bào. Kỹ thuật lấy mẫu này được gọi là FNA.

• Bạn tuyệt đối không tự nặn mủ hoặc chọc kim vào khối u. Việc bóp nặn hay dùng kim chưa tiệt trùng có thể làm vỡ lớp bao xơ bảo vệ. Mủ và vi khuẩn độc lực cao sẽ tràn vào máu. Hành động này rất dễ dẫn đến sốc nhiễm trùng máu cấp tính. Chuột hamster cũng có thể bị sốc đau dẫn đến ngừng tim.
• Bạn hãy cách ly chuột bệnh vào chuồng đơn. Nếu đang nuôi ghép, hãy tách riêng chú chuột có khối sưng sang chuồng khác ngay lập tức. Điều này ngăn ngừa các con khác cắn xé vào vết thương. Cách ly cũng hạn chế lây nhiễm nếu nguyên nhân do virus HaPV gây ra.
• Dùng chất lót chuồng an toàn: Loại bỏ toàn bộ cát tắm, mùn cưa vụn có bụi hoặc các loại hạt lót cứng sắc cạnh. Bạn nên chuyển sang sử dụng giấy ăn màu trắng, loại không mùi và không hóa chất tẩy, xé sợi nhỏ để lót chuồng. Chuồng tĩnh sạch sẽ giúp khối sưng không bị cọ xát cơ học gây trầy xước. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết về chuột hamster gãy xương để hiểu rõ cách thiết lập lồng tĩnh an toàn.
• Bạn tuyệt đối không tự ý lấy thuốc kháng sinh của người để pha nước cho hamster uống. Các loại này gồm Amoxicillin, Ampicillin, Penicillin hoặc Cephalosporin. Thuốc sẽ tiêu diệt hệ vi sinh có lợi trong ruột chuột. Nhóm thuốc này chuyên diệt khuẩn Gram dương. Vi khuẩn Clostridium sẽ bùng phát và giải phóng độc tố. Hậu quả là ruột bị hoại tử và chuột tử vong trong 48 giờ. Đọc thêm về bệnh tiêu chảy ở chuột hamster để nắm rõ cách xử lý an toàn cho đường ruột.
• Khi khối sưng ở hàm làm cản trở ăn uống, bạn nên đổi sang thức ăn mềm dễ nuốt. Bạn có thể cho chuột ăn bột dặm chuyên dụng pha nước ấm để duy trì thể lực. Khi thể trạng ổn định, bạn hãy bổ sung đạm nhẹ nhàng theo bài chuột hamster ăn thịt với lượng nạc luộc chín vừa đủ.

Các tiệm thú cưng có thể bán thuốc nhỏ mụn mủ tự pha không nhãn mác vì lợi nhuận. Loại thuốc này không có giá trị điều trị y khoa. Khi thấy chuột nổi hạch hoặc sưng bọc dưới da, bạn hãy đưa chuột đến bệnh viện thú y. Bạn nên chọn nơi có chuyên môn về động vật nhỏ, tức exotic pets. Bác sĩ sẽ chọc hút kim nhỏ (FNA) để kiểm tra tế bào. Sau đó, hamster sẽ nhận phác đồ điều trị chính xác.